Heb je weleens onder de douche gestaan terwijl iemand de wasmachine aanzette en plotseling de waterdruk afnam? Er is niets mis met je douche en er is ook niets mis met je wasmachine. Het probleem zit in de infrastructuur van de waterleidingen die beide van water voorzien.
Een goed ontworpen waterleidingsysteem kan water naar verschillende locaties transporteren zonder dat het ene apparaat de werking van het andere beïnvloedt. De apparaten zijn precies hetzelfde; ze worden simpelweg ondersteund door een betere infrastructuur.
Geloof het of niet, maar dezelfde filosofie is van toepassing op de constructie van een USB-stick.
Bij de aanschaf van een USB-stick kijken de meeste mensen naar de opslagcapaciteit, de lees- en schrijfsnelheden en de vraag of het apparaat USB 2.0 of USB 3.0 ondersteunt. Mensen die wat meer weten over flashgeheugen, informeren misschien naar de fabrikant van het NAND-geheugen of het type controller dat wordt gebruikt.
Maar wanneer heeft iemand voor het laatst gevraagd uit hoeveel lagen de printplaat van een USB-stick bestaat?
Waarschijnlijk nog nooit. Toch is het een productiekeuze die de moeite waard is om te begrijpen, vooral voor bedrijven die afhankelijk zijn van flashgeheugen voor commerciële toepassingen.
Wat is een PCB met 4 lagen?
De printplaat, ook wel PCB genoemd, wat staat voor Printed Circuit Board, is het kleine printplaatje in een USB-stick dat alle elektronische componenten met elkaar verbindt. De USB-controller, het NAND-flashgeheugen, de condensatoren, de weerstanden en de overige componenten zijn allemaal afhankelijk van deze printplaat om met elkaar te communiceren en van elektrische voeding te worden voorzien.
Een PCB met twee lagen heeft koperen circuits aan de boven- en onderzijde van de printplaat. Alle elektrische verbindingen, de verdeling van de voedingsspanning en de massaverbindingen moeten binnen die twee lagen worden ondergebracht. Het is een volkomen legitieme manier om een USB-stick te produceren en een veelgebruikte aanpak binnen de markt voor standaard USB-sticks die voornamelijk op prijs concurreren.
Een PCB met vier lagen kiest voor een andere aanpak. Tussen de bovenste en onderste laag bevinden zich twee aanvullende koperlagen, die door isolatiemateriaal van elkaar worden gescheiden. Een goed ontworpen USB-stick met een vierlaagse PCB kan de volgende configuratie gebruiken:
- Laag 1 – Signaalsporen en elektronische componenten
- Laag 2 – Speciaal toegewezen massavlak (Ground Plane)
- Laag 3 – Speciaal toegewezen voedingsvlak (Power Plane)
- Laag 4 – Signaalsporen en elektronische componenten
Wat bijzonder interessant is, is dat die twee extra lagen niet noodzakelijk bedoeld zijn om meer componenten of geavanceerdere functies onder te brengen. Ze zijn bedoeld om de elektrische omgeving waarin de bestaande elektronische componenten functioneren te verbeteren.
Waarom een afzonderlijk massavlak belangrijk is
Elk elektrisch signaal heeft een retourpad nodig. Wanneer de USB-controller informatie naar het NAND-flashgeheugen stuurt, is er ook een elektrische stroom die een weg terug moet kunnen vinden.
Bij een PCB met twee lagen moet de ontwerper rekening houden met de andere elektrische verbindingen en componenten om dat retourpad te realiseren. Afhankelijk van de indeling van de printplaat kan het nodig zijn dat de retourstroom een minder directe route volgt.
Bij een PCB met vier lagen kan een volledige koperlaag worden toegewezen aan de massa. Hierdoor kunnen hoogfrequente retourstromen rechtstreeks onder de bijbehorende signaalsporen lopen wanneer deze sporen naast het massavlak zijn aangebracht. Dit zorgt voor een directer en beter voorspelbaar elektrisch retourpad.
Waarom is dit belangrijk? Omdat hoe groter de lus is die door een elektrisch signaal en het bijbehorende retourpad wordt gevormd, hoe groter de kans op elektromagnetische interferentie. Een doorlopend massavlak helpt om het oppervlak van die lus zo klein mogelijk te houden.
Het helpt ook om een verschijnsel te verminderen dat overspraak wordt genoemd, in het Engels ook wel crosstalk. Dit houdt in feite in dat het ene elektrische signaal een ander, nabijgelegen elektrisch signaal verstoort. Als je bedenkt hoe klein de printplaat in een USB-stick is en hoeveel elektrische verbindingen zich binnen die beperkte ruimte bevinden, is het gemakkelijk om het voordeel hiervan in te zien.
Het resultaat is een elektrische omgeving met minder elektrische ruis en een betere signaalintegriteit. Simpel gezegd krijgen de elektronische componenten betere omstandigheden om duidelijk en betrouwbaar met elkaar te communiceren.
Een afzonderlijk voedingsvlak is minstens zo interessant
Om terug te komen op ons voorbeeld met de waterleidingen: stel je voor dat de USB-controller de wasmachine is en het NAND-flashgeheugen de douche. Beide hebben een stabiele elektrische voeding nodig, maar hun behoefte aan elektrische stroom kan veranderen afhankelijk van wat ze op dat moment aan het doen zijn.
Het lezen van gegevens, het schrijven van gegevens en het wissen van flashgeheugen zijn verschillende elektrische bewerkingen. De hoeveelheid elektrische stroom die de componenten nodig hebben, kan fluctueren terwijl de USB-stick deze verschillende taken uitvoert.
Bij een PCB met twee lagen wordt de elektrische voeding verdeeld via koperen sporen en grotere kopervlakken, voor zover de beschikbare ruimte dat toelaat. Bij een vierlaagse printplaat biedt een afzonderlijk voedingsvlak een aanzienlijk groter oppervlak waarover de elektrische voeding kan worden verdeeld.
In combinatie met condensatoren die op de juiste plaatsen zijn aangebracht, helpt dit om schommelingen in de stroomvraag op te vangen en een stabielere voedingsspanning voor de elektronische componenten te behouden.
Dit is bijzonder gunstig tijdens langdurige schrijfbewerkingen, waarbij een USB-stick actief bezig is met het programmeren van grote hoeveelheden gegevens in het NAND-geheugen.
Iedereen die weleens te maken heeft gehad met een probleem dat slechts af en toe optreedt bij een elektronisch apparaat, weet hoe frustrerend het kan zijn om de oorzaak van dergelijke problemen te achterhalen. Het apparaat werkt negen van de tien keer prima, maar die tiende keer ontstaat er een probleem dat moeilijk te reproduceren is. Het handhaven van een stabiele elektrische voeding is een van de manieren waarop ontwerpers de kans op problemen met een elektrische oorzaak kunnen verkleinen.
Een vergelijking tussen een PCB met 2 lagen en een PCB met 4 lagen
Hieronder vind je een algemene vergelijking van de twee verschillende productiemethoden.
| Kenmerk | Typische PCB met 2 lagen | Goed ontworpen PCB met 4 lagen |
|---|---|---|
| Massareferentie | Gedeeld of mogelijk onderbroken | Afzonderlijk, doorlopend massavlak |
| Elektrische ruis | Moeilijker te beheersen | Eenvoudiger te beheersen |
| Verdeling van de elektrische voeding | Voornamelijk kopersporen en kopervlakken | Afzonderlijk voedingsvlak |
| Signaalintegriteit | Meer ontwerpbeperkingen | Meer controle over het ontwerp |
| Onderdrukking van elektromagnetische interferentie (EMI) | Moeilijker te realiseren | Betere mogelijkheden voor onderdrukking |
| Productiekosten | Lager | Hoger |
| Schrijf- en wisbestendigheid van NAND-geheugen | Ongewijzigd | Ongewijzigd |
| Elektrische betrouwbaarheid | Afhankelijk van het ontwerp | Potentieel grotere ontwerpmarge |
Het is belangrijk om erop te wijzen dat een PCB met vier lagen niet het aantal keren verhoogt dat een NAND-geheugencel kan worden beschreven of gewist. Dat is een eigenschap van het NAND-geheugen zelf, iets wat we eerder hebben besproken in ons artikel over MLC- tegenover TLC-NAND-flashgeheugen. Een constructie met vier lagen maakt een USB-stick ook niet automatisch sneller.
Wat deze constructie wel biedt, is een betere elektrische infrastructuur voor de betreffende elektronische componenten.
Heeft een USB 2.0-stick echt vier lagen nodig?
Dat is een terechte vraag. USB 2.0-technologie bestaat immers al meer dan twintig jaar en er zijn talloze USB 2.0-apparaten geproduceerd met printplaten die uit slechts twee lagen bestaan.
USB 2.0 High-Speed werkt echter met een snelheid van 480 megabit per seconde. Hoewel dat misschien niet bijzonder indrukwekkend klinkt in vergelijking met de huidige USB 3.0-technologie, gaat het nog altijd om een hoogfrequente elektrische interface waarbij zorgvuldig aandacht moet worden besteed aan de signaalintegriteit.
Er is nog een andere factor waarmee rekening moet worden gehouden. De opgegeven snelheid van een USB-stick heeft betrekking op de externe interface van het apparaat, maar er bestaat ook een volledig afzonderlijke communicatie-interface tussen de USB-controller en het NAND-flashgeheugen. Die interne elektrische signalen hebben hun eigen elektrische vereisten.
Zelfs een apparaat met een relatief bescheiden gegevensoverdrachtssnelheid kan elektrische signalen bevatten die zeer snel veranderen en daardoor baat hebben bij een doorlopend massavlak.
Het argument om vier lagen te gebruiken in een USB 2.0-apparaat draait daarom niet noodzakelijk om snelheid. Het gaat om iets wat elektrotechnisch ingenieurs de ontwerpmarge noemen.
Wat is een elektrische ontwerpmarge?
Stel dat je een plank maakt die een gewicht van 100 pond, ongeveer 45 kilogram, moet kunnen dragen. Je zou een plank kunnen maken die ontworpen is om precies 100 pond te dragen, of je zou een plank kunnen maken die 150 pond, ongeveer 68 kilogram, kan dragen. Beide planken voldoen aan je oorspronkelijke vereiste, maar een van beide biedt je wat meer speelruimte om rekening te houden met onverwachte omstandigheden.
Dat is in wezen het idee achter het toepassen van een ontwerpmarge binnen de techniek.
Niet elke computer levert onder precies dezelfde omstandigheden elektrische voeding aan zijn USB-poorten. Elektronische componenten hebben productietoleranties. De bedrijfstemperaturen kunnen variëren. Ook de hoeveelheid elektrische interferentie kan van de ene gebruiksomgeving tot de andere verschillen.
Dit zijn normale omstandigheden en niet noodzakelijk storingen of defecten.
Een USB-stick met een grotere elektrische ontwerpmarge is beter in staat om deze variaties op te vangen zonder dat dit ten koste gaat van de werking van het apparaat, ervan uitgaande dat de rest van het apparaat eveneens goed is ontworpen.
Voor een consument die slechts een paar foto’s wil overzetten, zijn deze overwegingen misschien niet bijzonder interessant. Voor een bedrijf dat 50.000 USB-sticks distribueert voor gebruik in de praktijk, is het echter een heel ander verhaal.
Dat bedrijf is niet noodzakelijk op zoek naar de snelste USB-stick. Het zoekt een USB-stick waarvan de werking zo voorspelbaar mogelijk is.
Waarom gebruiken niet alle fabrikanten PCB’s met 4 lagen?
Zoals bij zoveel zaken binnen de productie-industrie komt het uiteindelijk neer op geld.
Een printplaat met vier lagen vereist extra koperlagen, isolatiemateriaal, aanvullende verwerking, laminering en een hogere mate van precisie tijdens het productieproces. Er zijn meer productiestappen nodig om de printplaat te vervaardigen, waardoor de productiekosten vanzelfsprekend hoger zijn.
Maar hoeveel hoger zijn die kosten eigenlijk?
Voor een kleine printplaat, zoals die in een typische USB-stick wordt aangetroffen, zou een illustratieve schatting van de productiekosten bij grote productievolumes er ongeveer als volgt uit kunnen zien:
| Constructie van de PCB | Geschatte kosten per printplaat |
|---|---|
| PCB met 2 lagen | $0,08–$0,12 |
| PCB met 4 lagen | $0,16–$0,24 |
| Extra kosten | Ongeveer $0,10 |
Deze bedragen zijn illustratieve schattingen voor de kale printplaat, zonder elektronische componenten, en geen daadwerkelijke offertes van fabrikanten. De prijzen kunnen variëren afhankelijk van het productievolume, de afmetingen van de printplaat en de specifieke productievereisten.
Een fabrikant zou de kosten van de printplaat mogelijk kunnen verdubbelen, terwijl de extra kosten per USB-stick uiteindelijk slechts ongeveer tien dollarcent bedragen.
Als je natuurlijk een miljoen USB-sticks produceert, vertegenwoordigen die tien cent een bedrag van 100.000 dollar aan extra productiekosten. Voor een fabrikant die voornamelijk op prijs concurreert, is het gemakkelijk te begrijpen waarom er voor een ontwerp met twee lagen wordt gekozen.
Vanuit het perspectief van een bedrijf dat USB-sticks aanschaft voor een commerciële toepassing, zien diezelfde tien cent er echter aanzienlijk anders uit.
Denk eens aan de tijd en kosten die gepaard gaan met het onderzoeken van een defect product, het vervangen van een apparaat dat al in de praktijk wordt gebruikt of het oplossen van een probleem dat slechts af en toe optreedt en door een klant is gemeld. De extra investering in de constructie van de PCB is relatief klein in vergelijking met de mogelijke kosten die ontstaan wanneer je te maken krijgt met een onbetrouwbaar product.
Waarom de constructie van een PCB belangrijk is voor commerciële toepassingen
USB-sticks worden voor aanzienlijk meer toepassingen gebruikt dan alleen het opslaan van persoonlijke bestanden. Farmaceutische bedrijven verspreiden productinformatie en documentatie via USB-media. Fabrikanten van medische apparatuur gebruiken USB-sticks voor de distributie van software, configuratiebestanden en updates voor hun apparatuur. Industriële bedrijven gebruiken ze voor gegevensverzameling en voor het functioneren van ingebedde systemen, ook wel embedded systems genoemd.
Bij veel van deze toepassingen is de USB-stick slechts een klein onderdeel van een veel omvangrijker bedrijfsproces. Niemand wil dat zo’n klein apparaatje uiteindelijk de reden wordt waarom iets anders niet meer naar behoren functioneert.
Een consistente werking is bijzonder belangrijk wanneer flashgeheugen in grote hoeveelheden wordt aangeschaft. Een apparaat dat tijdens een eerste kwalificatieproces goed presteert, moet ook gedurende de daaropvolgende productieruns op een voorspelbare manier blijven functioneren.
Het gebruik van een PCB met vier lagen geeft ontwerpers extra flexibiliteit om bij het ontwerp rekening te houden met normale variaties in elektronische componenten, productietoleranties en verschillende bedrijfsomstandigheden.
De constructie van de PCB is natuurlijk slechts een van de aspecten waarmee rekening moet worden gehouden bij het kwalificeren van een USB-stick voor commercieel gebruik. De kwaliteit van het NAND-geheugen, de firmware van de controller, de selectie van elektronische componenten, de productiecontroles en het testen van het product zijn allemaal belangrijk. Een printplaat met vier lagen is geen vervanging voor een van deze aspecten, net zoals een goed ontworpen printplaat met twee lagen niet per definitie onbetrouwbaar is.
Op basis van onze jarenlange ervaring
Na bijna twintig jaar verslag te hebben gedaan van USB-technologie en te hebben gewerkt met flashgeheugenproducten, hebben we steeds meer waardering gekregen voor de productiekeuzes die doorgaans niet op een productspecificatieblad worden vermeld. Zoals we eerder hebben besproken, is snelheid eenvoudig te bereiken, maar betrouwbaarheid is een stuk moeilijker. Die filosofie is net zo goed van toepassing op de constructie van een opslagapparaat als op de manier waarop gegevens worden overgedragen.
De volgende keer dat je USB-sticks beoordeelt voor een commerciële toepassing, kun je overwegen om de fabrikant te vragen uit hoeveel lagen de printplaat bestaat. Als het antwoord vier is, vraag dan ook op welke manier die vier lagen worden gebruikt.
Het is een relatief eenvoudige vraag die iets interessants kan onthullen over de ontwerp- en engineeringfilosofie achter het product.
We hebben de neiging om technologie te beoordelen op basis van de eigenschappen die we gemakkelijk kunnen meten. Opslagcapaciteit, overdrachtssnelheid en prijs zijn allemaal cijfers die direct beschikbaar zijn. Elektrische stabiliteit en ontwerpmarge zijn aanzienlijk moeilijker te kwantificeren aan de hand van een productspecificatieblad.
Toch kunnen juist die minder zichtbare productiekeuzes tot de belangrijkste behoren voor bedrijven die prioriteit geven aan betrouwbaarheid, stabiliteit en een consistente werking.
Soms draait de kwaliteit van een product niet alleen om de elektronische componenten die een fabrikant erin verwerkt. Het gaat ook om de mate waarin de onderliggende infrastructuur die componenten ondersteunt.
Over dit artikel: GetUSB.info schrijft sinds 2006 over USB-technologie, flashgeheugen, opslagapparaten en gegevensduplicatie. Dit artikel is gebaseerd op praktische ervaring binnen de industrie met de constructie van USB-sticks, de selectie van elektronische componenten, productie en de commerciële inzet van flashgeheugenproducten. De technische uitleg is gebaseerd op algemeen aanvaarde ontwerpprincipes voor printplaten, waarbij de productiekosten worden weergegeven als illustratieve schattingen en niet als specifieke offertes van leveranciers.